Ga naar inhoud. | Ga naar navigatie

Navigation

Persoonlijke hulpmiddelen

Persoonlijke hulpmiddelen
U bent hier: Home / Reflectiekader / Economische hefboom
U bent hier: Home / Reflectiekader / Economische hefboom

Economische hefboom

NIR-gebouw

Voormalige N.I.R.-gebouw, Flageyplein te Elsene J. Diongre, 1933-1939. Beschermd in 1995.
© KCML - Foto Ph. De Gobert.

Rendement op lange termijn

Etymologisch betekent economie het spaarzaam omspringen met beperkte bronnen. Wanneer men het vandaag over economisch beleid heeft, betekent dit in vele gevallen het streven naar maximale rentabiliteit op korte termijn, waarbij mode en artificieel gecreëerde vraag een belangrijke rol spelen.

Toegepast op het erfgoed mag het voeren van een ‘economisch’ beleid echter niet herleid worden tot lokale en op korte termijn gerichte kosten-batenanalyses. De reflectie die op internationaal niveau wordt gevoerd over het thema economie en erfgoed benadrukt in dit opzicht het belang van de kwalitatieve effecten en het rendement op lange termijn: een algemene verbetering van het levenskader, perspectieven inzake opleiding en werkgelegenheid, verhoging van de culturele identiteit en toeristische attractiviteit en de essentiële rol in het streven naar duurzame ontwikkeling.

Herbestemming

De Commissie onderschrijft deze visie, maar stelt vast dat in de praktijk het financiële aspect de debatten van vandaag vaak domineert. Dit komt zeer sterk naar voor in de problematiek van het hergebruik van het erfgoed. Het herbestemmen van erfgoed dat zijn oorspronkelijke functie verloren heeft en het aanpassen aan eigentijdse activiteiten vormt vanzelfsprekend de beste waarborg voor zijn voortbestaan. Wil dit niet ten koste gaan van de essentie van het erfgoed, dan dient gezocht te worden naar aangepaste programma’s die de bestaande capaciteiten en karakteristieken van het gebouw, zowel qua ruimtegebruik als constructieve logica, optimaal benutten. Wanneer het echter om gebouwen gaat die al zeer lang leeg staan is de druk vaak uiterst groot om ingrijpende projecten te realiseren. Al te vaak verwacht men een gelijkaardig rendement als bij nieuwbouw, hetgeen niet of moeilijk verenigbaar is met een goed behoud van de karakteristieken van het erfgoed. Nochtans voorziet het Gewest voor beschermd erfgoed subsidies die kunnen oplopen van 40 tot 80%. Die financiële steun moet precies toelaten aangepaste oplossingen te zoeken waarbij de intrinsieke kwaliteiten van het erfgoed behouden blijven.

Erfgoed als hefboom

Locale initiatieven met betrekking tot het behoud en de restauratie van het erfgoed kunnen, rechtstreeks of onrechtstreeks, zichtbare en positieve effecten teweeg brengen in wijken en hun interne dynamiek aanwakkeren. Maar ook op het globale vlak kan het erfgoed een belangrijke rol spelen in de ontwikkeling van de stedelijke economie. Naast het creëren van werkgelegenheid met een hoge toegevoegde waarde, zoals gespecialiseerde restauratie- en bouwtechnieken, universitair onderzoek, ontwikkeling en toepassing van nieuwe spitstechnologieën, versterkt het erfgoed de sociale cohesie en de culturele identiteit en verhoogt het de attractiviteit van een stad. Die factoren genereren op hun beurt nieuwe investeringen en een verhoogde economische activiteit. Achtergestelde wijken beschikken zeker niet in mindere mate over deze ‘erfgoedtroef ’. Integendeel, de stedenbouwkundige kenmerken en de structurerende rol van het erfgoed, in het bijzonder het vaak rijke industriële en sociale erfgoed van voormalige arbeidersbuurten, kunnen hier precies het uitgangspunt vormen voor een vooruitstrevend revitalisatiebeleid. Voorbeelden van dergelijke initiatieven in andere gewesten en landen getuigen van de mogelijkheden die dit biedt. Dit vergt echter een vernieuwde visie waarin het erfgoed niet als een remmende – en bovendien dure – factor wordt beschouwd, maar als een hefboom voor stedelijke dynamiek en heropleving. Dit proces vormt dan ook een reële uitdaging voor alle actoren van de stad, van bewoners en gebruikers tot ontwikkelaars en beleidsmakers, met het oog op de toekomstige ontwikkeling van de stad.

Document acties