Ga naar inhoud. | Ga naar navigatie

Navigation

Persoonlijke hulpmiddelen

Persoonlijke hulpmiddelen
U bent hier: Home / Reflectiekader / Holistische benadering
U bent hier: Home / Reflectiekader / Holistische benadering

Holistische benadering

Oude Graanmarkt

Oude Graanmarkt te Brussel.
© KCML - Foto M.-Fr. Plissart.

Stedelijke structuur

Het wettelijk beschermde erfgoed vormt in het Brussels Gewest een fractie van het reële potentieel aan ‘beschermenswaardig’ erfgoed dat op haar beurt een deel vormt van de totaliteit van de bebouwing. De bebouwing is dan weer één van de componenten van het stedelijke weefsel dat gevormd wordt door een samenspel van de bebouwde en niet-bebouwde ruimte, de onderlinge schaalverhoudingen en de verschillende typologieën, maar ook van de structuur van het stratennet, de perceelsindeling, de materialen en technieken, de beplanting, de openbare verlichting, enz. Het stedelijke weefsel is de materiële drager van de stad en een afspiegeling van zowel de huidige samenleving, als van zijn socio-economische en culturele geschiedenis.

De traditionele stad, soms gepland maar vaak spontaan en langzaam gegroeid, is de uitdrukking van een bouwen op mensenmaat, gericht op het bevorderen van de menselijke contacten, de communicatie en de sociale samenhang. De vorm en organisatie van dit levende stedelijke weefsel leveren nuttige informatie en concrete modellen op over de wijze waarop wijken goed kunnen functioneren. De stedelijke structuur en de interactie tussen haar diverse componenten kunnen dus in hun totaliteit als erfgoed worden benaderd. Vanuit deze invalshoek benadert de Commissie de individuele aanvragen die haar worden voorgelegd. Hierbij worden de gebouwen niet als op zichzelf staande entiteiten beschouwd, maar als wezenlijke onderdelen van een groter geheel, het stedelijke weefsel. De KCML spreekt zich in de praktijk dus eveneens uit over de ruimte en de bebouwing rondom beschermde monumenten en landschappen, hetgeen ook tot haar bevoegdheden behoort (aanvragen gelegen in de vrijwaringszones). In haar beoordeling van de ontwerpen, houdt de Commissie rekening met de leesbaarheid en de coherentie van de omgeving van het beschermde erfgoed, die gevrijwaard of verbeterd moet worden. Eigentijdse projecten spelen in dit proces vanzelfsprekend een rol en bij hun evaluatie houdt de KCML een goede dialoog voor ogen tussen de nieuwe elementen en de bestaande structuren van het historisch gegroeide stadsweefsel waarvan de essentiële kenmerken behouden moeten blijven (historische perceelsindelingen, rooilijnen, gabarieten, duurzame materialen, enz.). Eén van de grootste troeven van dit weefsel is zijn flexibiliteit, het resultaat van een vaak subtiele interactie tussen de openbare en de private ruimte. Dit uit zich in het vermogen om zich aan de noden en gebruiken van nieuwe samenlevingsvormen aan te passen en een grote waaier aan functies op een kleine oppervlakte te verenigen. De lange geschiedenis van de historische stadskernen vormt hiervan de beste getuigenis.

Wil men het voortbestaan van deze kernen veilig stellen, dan is het precies die flexibiliteit die benut en doorgegeven moet worden. Hedendaagse projecten dreigen echter niet zelden de flexibiliteit aan te tasten doordat ze onvoldoende rekening houden met de interactie tussen het project en de openbare ruimte. Projecten worden vaak niet op maat van de historische stad ontworpen en vertonen niet zelden de tendens tot een steeds grotere autonomie en fragmentering van de openbare ruimte. Ook de openbare ruimte zelf dreigt steeds onoverzichtelijker te worden: de noden van verschillende gebruikersgroepen en de steeds strengere veiligheidseisen, normen en reglementeringen maken van de inrichting van de openbare ruimte een zeer complex gegeven. De opeenstapeling van voorzieningen en objecten, die doorgaans ook moeilijk te onderhouden zijn, tasten de leesbaarheid van de stedelijke structuur aan. Het resultaat is een stad die verdeeld is, eerder dan gedeeld te worden.

Hedendaagse ingrepen

De Commissie is ervan overtuigd dat de realisatie van kwaliteitsvolle, hedendaagse architectuur de stedelijke dynamiek ten goede komt. Eigentijdse ontwerpen spelen dan ook een belangrijke rol in de continuïteit en de samenhang van een stad, op voorwaarde dat een evenwicht wordt gevonden tussen de eigentijdse expressie en het respect voor de essentiële morfologische kenmerken van het bestaande weefsel, in zijn meest geniale of eenvoudige vorm.

Document acties